Sitagliptine
Sitagliptine hoort bij de groep DPP4-remmers. Sitagliptine verlaagt de bloedsuiker. Het zorgt ervoor dat na een maaltijd meer insuline wordt aangemaakt door het lichaam en dat het lichaam minder suiker aanmaakt.
De Nederlandse productinformatie die voor deze pagina is geraadpleegd, is de Samenvatting van de productkenmerken van Januvia op de website van het Europees Geneesmiddelenbureau. Rubriek 1 noemt “Januvia 25 mg filmomhulde tabletten”, “Januvia 50 mg filmomhulde tabletten” en “Januvia 100 mg filmomhulde tabletten”; rubriek 2 stelt per sterkte onder meer: “Elke tablet bevat sitagliptinefosfaatmonohydraat, equivalent aan 100 mg sitagliptine.” Rubriek 5.1 noemt als farmacotherapeutische categorie “geneesmiddelen bij diabetes” met “ATC-code: A10BH01” en als werkingsmechanisme: “Januvia behoort tot een klasse orale antihyperglykemische middelen die dipeptidylpeptidase-4 (DPP-4)-remmers genoemd worden.” Rubriek 7 noemt als houder van de vergunning voor het in de handel brengen en fabrikant “Merck Sharp & Dohme B.V.” met adres “Waarderweg 39” te “2031 BN Haarlem” in “Nederland”. Rubriek 9 vermeldt “Datum van eerste verlening van de vergunning: 21 maart 2007” en “Datum van laatste verlenging: 23 februari 2012”. Januvia is het geneesmiddel waarop deze productinformatie betrekking heeft; deze pagina beschrijft dat geneesmiddel zoals gedocumenteerd in de geciteerde Nederlandse SmPC. Op apotheek.nl staat dat sitagliptine “sinds 2007 internationaal op de markt” is.
Toepassingen en werking op deze pagina zijn ontleend aan de preparaattekst van Zorginstituut Nederland (Farmacotherapeutisch Kompas, consultversie 23-03-2026) en aan de publieksinformatie van apotheek.nl (uitgave van de KNMP, laatst bijgewerkt op 14-01-2026); de identiteits- en werkingsgegevens hierboven komen uit de Nederlandse Samenvatting van de productkenmerken van Januvia op de site van het EMA, die op deze pagina als hoofdbron is geciteerd. De lijst met toepassingen volgt de rubriek Indicaties van de preparaattekst woordelijk, inclusief de aanhef “Volwassenen met diabetes mellitus type 2:” en de puntkomma’s van de bron. De rubriek Advies — over metformine als eerste keus en de keuze van vervolgmiddelen — en de rubriek Doseringen zijn buiten deze pagina gelaten. Raadpleeg voor dosering altijd de bijsluiter en het voorschrift van de eigen behandelaar. Deze pagina is informatie, geen medisch advies.
Deze pagina beschrijft de werking en de goedgekeurde toepassingen; ze is geen vervanging van rubriek 4 (Waarschuwingen en voorzorgen) en de bijsluiter. Overleg vóór wijziging of stopzetting met uw arts of apotheker.
Hoe het werkt
Legt uit wat het middel in het lichaam doet; niet over dosering, bijwerkingen of veiligheid.
Een analogie
De darmwand maakt de hele dag incretines aan: stoffen die de alvleesklier prikkelen om meer insuline af te geven en de lever remmen om suiker af te geven. Na hun werk worden ze afgebroken door het enzym DPP-4. Sitagliptine remt dat enzym, waardoor incretines langer kunnen werken en het lichaam de suiker uit een maaltijd beter kan verwerken.
In eenvoudige termen
Sitagliptine is een verlager van de bloedsuiker. Het behoort tot de DPP-4-remmers. Het zorgt ervoor dat na een maaltijd meer insuline wordt aangemaakt door het lichaam en dat het lichaam minder suiker aanmaakt. Artsen schrijven het voor bij diabetes mellitus (suikerziekte). De grote schommelingen in bloedsuiker komen dan minder voor.
In de diepte
Het Farmacotherapeutisch Kompas (rubriek Eigenschappen) noemt sitagliptine een “Selectieve remmer van dipeptidylpeptidase 4 (DPP-4). Voorkomt hydrolyse van incretine-hormonen door het enzym DPP-4. Hierdoor stijgen de plasmaconcentraties van de actieve vorm van GLP-1 (glucagon-like-peptide-1) en GIP (glucose-afhankelijke insulinotrope polypeptide).” Daardoor wordt “de insulineafgifte verhoogd en de glucagonconcentratie verlaagd op glucoseafhankelijke wijze”, wat “bij diabetes mellitus type 2 tot een lager HbA 1c -gehalte en lagere nuchtere en postprandiale glucosewaarden” leidt. De Nederlandse productinformatie van Januvia (EMA, rubriek 5.1) beschrijft dezelfde keten: “De verbetering in glykemische controle die met dit geneesmiddel wordt waargenomen, wordt mogelijk gemedieerd door verhoging van de concentratie actieve incretinehormonen” en “Lagere glucagonconcentraties, samen met hogere insulineconcentraties, leiden tot een verminderde productie van glucose in de lever, waardoor de glucoseconcentraties in het bloed afnemen.” De kinetische gegevens van het Kompas: F ca. 87%. T max 1–4 uur. T 1/2el ca. 12 uur. Eliminatie ca. 79% onveranderd via de urine.
Bekijk het in beweging
Schematische animatie van het mechanisme — vereenvoudigd voor de duidelijkheid, niet op schaal.
Sitagliptine zorgt ervoor dat na een maaltijd meer insuline wordt aangemaakt door het lichaam en dat het lichaam minder suiker aanmaakt
- De darmwand maakt de hele dag incretines aan: stoffen die de alvleesklier prikkelen om meer insuline af te geven en de lever remmen om suiker af te geven.
- Na hun werk worden ze afgebroken door het enzym DPP-4.
- Sitagliptine remt dat enzym, waardoor incretines langer kunnen werken en het lichaam de suiker uit een maaltijd beter kan verwerken.
- De grote schommelingen in bloedsuiker komen dan minder voor.
Doelwit: Enzym dipeptidylpeptidase 4 (DPP-4)
Selectieve remmer van dipeptidylpeptidase 4 (DPP-4). Voorkomt hydrolyse van incretine-hormonen door het enzym DPP-4. Hierdoor stijgen de plasmaconcentraties van de actieve vorm van GLP-1 (glucagon-like-peptide-1) en GIP (glucose-afhankelijke insulinotrope polypeptide).
Goedgekeurde toepassingen
Goedgekeurde toepassingen verschillen per land en veranderen in de tijd. Volg altijd de lokale productinformatie.
Goedgekeurde toepassingen in Netherlands
Zorginstituut Nederland (Farmacotherapeutisch Kompas)- Volwassenen met diabetes mellitus type 2:
- als monotherapie indien met dieet en lichaamsbeweging alleen onvoldoende resultaat wordt behaald en metformine niet in aanmerking komt vanwege contra-indicaties of intolerantie;
- in combinatie met metformine, indien met dieet en lichaamsbeweging plus metformine onvoldoende resultaat wordt behaald;
- in combinatie met een sulfonylureumderivaat, indien met dieet en lichaamsbeweging plus het sulfonylureumderivaat in maximaal te verdragen dosering onvoldoende resultaat wordt behaald en metformine niet in aanmerking komt vanwege contra-indicaties of intolerantie;
- in combinatie met pioglitazon, indien met dieet en lichaamsbeweging plus pioglitazon onvoldoende controle van de glucosespiegel wordt verkregen en gebruik van pioglitazon aangewezen is;
- in combinatie met metformine en een sulfonylureumderivaat indien met dieet en lichaamsbeweging plus behandeling met deze middelen onvoldoende resultaat wordt behaald;
- in combinatie met metformine en pioglitazon indien het gebruik van pioglitazon aangewezen is en met dieet en lichaamsbeweging plus behandeling met deze middelen onvoldoende resultaat wordt behaald;
- als toevoeging aan insuline (met of zonder metformine) als dieet en lichaamsbeweging plus stabiele dosering insuline onvoldoende glucoseregulatie geven.
Officiële bronnen
De uitspraken op deze pagina zijn herleidbaar naar deze documenten.
- EMA: Samenvatting van de productkenmerken Januvia (Nederlandse versie)
Europees Geneesmiddelenbureau (EMA)
- Farmacotherapeutisch Kompas: preparaattekst sitagliptine (Zorginstituut Nederland)
Zorginstituut Nederland
Deze pagina legt uit hoe een geneesmiddel werkt – dat vervangt de bijsluiter niet. Wat voor jouw situatie geldt, staat in die bijsluiter; vraag het gerust aan je apotheker.
MedUnfold biedt educatieve content en is geen medisch advies. Volg altijd de lokale productinformatie en je zorgverlener.