Risperidon
Risperidon is een atypisch antipsychoticum: het remt wanen en hallucinaties en wordt onder andere bij schizofrenie en manie toegepast. Deze pagina is verankerd aan het merkproduct Risperdal 1 mg, filmomhulde tabletten, een oraal ingenomen tablet.
De officiële productinformatie over risperidon in Nederland staat in de Geneesmiddeleninformatiebank van het CBG. Deze pagina is verankerd aan de productpagina van het merkproduct “Risperdal 1 mg, filmomhulde tabletten”: registratienummer “RVG 16096”, procedurenummer “DE/H/2184/003”, “Datum verstrekking handelsvergunning: 28 februari 1994” en “Handelsvergunninghouder: Janssen-Cilag B.V.”, met als adres “Graaf Engelbertlaan 75” te “4837 DS BREDA”. De werkzame stof wordt daar gegeven als “RISPERIDON 1 mg/stuk” met ATC-code “N05AX08 - Risperidone”; de farmaceutische vorm is “Filmomhulde tablet” met “Toedieningsweg: Oraal gebruik”. De status van het product is “GOEDGEKEURD” met “Verkrijgbaarheid: Uitsluitend recept”. Over de revisiestatus van de vakinhoud vermeldt de pagina: “Laatste gedeeltelijke wijziging betreft rubriek 4.4: 19 augustus 2022.” In de patiëntinformatie op dezelfde pagina staat: “Dit medicijn valt onder de groep van medicijnen die ‘antipsychotica’ worden genoemd.” en als eerste toepassingsregel van die rubriek: “• Behandeling van schizofrenie, waarbij u dingen kunt zien, horen of voelen die er niet zijn, dingen kunt geloven die niet waar zijn, of zich buitengewoon achterdochtig, of verward kunt voelen.”
De lijst met toepassingen volgt de rubriek Indicaties, onderkop Oraal, van de preparaattekst risperidon in het Farmacotherapeutisch Kompas (Zorginstituut Nederland, consultversie 24-03-2026) woordelijk, voor zover die de goedgekeurde toepassingen betreft; de regel “Offlabel: delier.” onder diezelfde onderkop is niet als toepassing overgenomen. De onderkop Depot van die rubriek (“Onderhoudsbehandeling van schizofrenie nadat de patiënt gestabiliseerd is op orale antipsychotica.”) betreft een andere toedieningsvorm dan het verankerde product — de depot-injecties hebben eigen registraties — en staat hier niet in de lijst. Let op de reikwijdte: het verankeringsproduct is een oraal ingenomen filmomhulde tablet van 1 mg, terwijl de lijst de volledige orale stofmonografie volgt. De omschrijvingen van werking op deze pagina komen van dezelfde preparaattekst en van de publieksinformatie van apotheek.nl (KNMP, laatst bijgewerkt op 23-04-2026); de toepassingregels van dat publieksvlak over onder andere dementie, tics en dwangstoornissen zijn niet als toepassing opgenomen — van dat vlak wordt alleen de richting van de werking en de geneesmiddelgroep gebruikt. Merk-, vergunnings- en fabrieksgegevens komen uitsluitend uit de hierboven geciteerde CBG-productpagina; de merkenlijnen van de preparaattekst onder Samenstelling, ook die van de fabrikant van het verankerde merk, zijn niet geciteerd. Raadpleeg voor dosering altijd de bijsluiter en het voorschrift van de eigen behandelaar. Deze pagina is informatie, geen medisch advies.
Deze pagina beschrijft de werking en de goedgekeurde toepassingen; ze is geen vervanging van rubriek 4 (Waarschuwingen en voorzorgen) en de bijsluiter. Overleg vóór wijziging of stopzetting met uw arts of apotheker.
Hoe het werkt
Legt uit wat het middel in het lichaam doet; niet over dosering, bijwerkingen of veiligheid.
Een analogie
Risperidon remt in de hersenen de signalen van serotonine en dopamine, de boodschapperstoffen die een psychose, wanen en overmatige opgewondenheid in stand houden. Daardoor nemen die verschijnselen af en kan de rust terugkeren; een nieuwe episode wordt voorkomen zolang het middel wordt gebruikt.
In eenvoudige termen
Dit medicijn valt onder de groep van medicijnen die ‘antipsychotica’ worden genoemd. Dit medicijn kan helpen de symptomen van uw ziekte te verlichten en verhinderen dat uw symptomen terugkomen. Risperidon remt wanen (u gelooft of denkt dingen die niet kloppen) en hallucinaties (u ziet, voelt of hoort dingen die er niet zijn). En het remt tics.
In de diepte
De preparaattekst (rubriek Eigenschappen) formuleert: “Atypisch antipsychoticum met sterke antiserotoninerge (5HT 2 ) en antidopaminerge (-D 2 ) activiteit en met matige α 1 -blokkerende eigenschappen. Risperidon heeft een gering α 2 -blokkerend en antihistaminerg (-H 1 ) vermogen. Het heeft geen affiniteit tot de cholinerge receptor. Bij opvallend weinig werkzaamheid kan sprake zijn van een CYP2D6-polymorfisme.” De groepsbepaling aldaar: “risperidon hoort bij de groep antipsychotica, atypische .” De kinetische gegevens van de preparaattekst: “T max oraal 1–2 uur, i.m. vanaf 3 weken tot week 7.” en “Eiwitbinding 90%.” en “T 1/2el 3 uur (risperidon), 24 uur (actieve antipsychotische fractie en werkzame metaboliet).” De GIB-productpagina noemt als werkzame stof “RISPERIDON 1 mg/stuk” met als toedieningsweg “Oraal gebruik”.
Bekijk het in beweging
Schematische animatie van het mechanisme — vereenvoudigd voor de duidelijkheid, niet op schaal.
Risperidon remt de signalen die een psychose in stand houden
- Risperidon remt wanen (u gelooft of denkt dingen die niet kloppen) en hallucinaties (u ziet, voelt of hoort dingen die er niet zijn).
- Dit medicijn kan helpen de symptomen van uw ziekte te verlichten en verhinderen dat uw symptomen terugkomen.
- Risperidon heeft een gering α 2 -blokkerend en antihistaminerg (-H 1 ) vermogen.
- Het heeft geen affiniteit tot de cholinerge receptor.
Doelwit: Serotonine- en dopaminereceptoren (5HT2 en D2)
Atypisch antipsychoticum met sterke antiserotoninerge (5HT 2 ) en antidopaminerge (-D 2 ) activiteit en met matige α 1 -blokkerende eigenschappen.
Goedgekeurde toepassingen
Goedgekeurde toepassingen verschillen per land en veranderen in de tijd. Volg altijd de lokale productinformatie.
Goedgekeurde toepassingen in Netherlands
Zorginstituut Nederland (Farmacotherapeutisch Kompas)- Schizofrenie;
- Matig tot ernstige manische episode bij bipolaire stoornissen;
- Kortdurende behandeling (< 6 weken) van aanhoudende agressie bij matige tot ernstige ziekte van Alzheimer, indien er gevaar voor patiënt of omgeving is en niet-medicamenteuze behandeling faalt;
- Kortdurende behandeling (< 6 weken) van aanhoudende agressie bij mentale retardatie of gedragsstoornissen bij kinderen ≥ 5 jaar, in het kader van een bredere (psychosociale en educatieve) behandeling en voorgeschreven door een gespecialiseerde arts op het gebied van gedragsstoornissen bij kinderen en adolescenten;
Officiële bronnen
De uitspraken op deze pagina zijn herleidbaar naar deze documenten.
- Geneesmiddeleninformatiebank (CBG): productinformatie Risperdal 1 mg, filmomhulde tabletten (RVG 16096)
College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG)
- Farmacotherapeutisch Kompas: preparaattekst risperidon (Zorginstituut Nederland)
Zorginstituut Nederland
Deze pagina legt uit hoe een geneesmiddel werkt – dat vervangt de bijsluiter niet. Wat voor jouw situatie geldt, staat in die bijsluiter; vraag het gerust aan je apotheker.
MedUnfold biedt educatieve content en is geen medisch advies. Volg altijd de lokale productinformatie en je zorgverlener.