Olanzapine
Olanzapine is een atypische antipsychoticum. Het zorgt dat stoffen die van nature in de hersenen voorkomen minder werken, vooral dopamine. Hierdoor worden psychosen en onrust minder. Deze pagina is verankerd aan het Nederlandse productdossier van Zyprexa omhulde tabletten binnen de centrale vergunning, en de toepassingenlijst volgt de rubriek Oraal van de preparaattekst.
De officiële productinformatie van olanzapine in Nederland is, voor het merkproduct Zyprexa, de door het EMA gepubliceerde Nederlandse versie van de SmPC en bijsluiter van het centrale vergunninghouderdossier. Deze pagina is verankerd aan het tabletblok met de naamregels “ZYPREXA 2,5 mg omhulde tabletten” tot en met “ZYPREXA 20 mg omhulde tabletten”, met de samenstellingsregels “Elke omhulde tablet bevat 2,5 mg olanzapine.” en “Elke omhulde tablet bevat 20 mg olanzapine.” Rubriek 4.1 noemt als toepassingen “Olanzapine is bestemd voor de behandeling van schizofrenie.” en “Olanzapine is bestemd voor de behandeling van matig tot ernstige manische episode.”, met behoud van klinische verbetering bij voortgezette behandeling en voorkoming van een recidief bij een bipolaire stoornis. Rubriek 7 noemt als houder van de vergunning “CHEPLAPHARM Registration GmbH, Weiler Straße 5e, 79540 Lörrach, Duitsland”; rubriek 8 als eerste vergunningsnummer “EU/1/96/022/002”; en rubriek 9 als “Datum van eerste verlening van de vergunning: 27 september 1996” met “Datum van laatste hernieuwing: 12 september 2006”. Rubriek 10 toont op dit herwonnen vlak geen herzieningsdatum, dus wordt er geen revisiedatum geciteerd. De bijsluiter op hetzelfde document zegt: “ZYPREXA bevat de werkzame stof olanzapine.”
De lijst met toepassingen volgt de rubriek Indicaties — onderkop Oraal — van de preparaattekst olanzapine in het Farmacotherapeutisch Kompas (Zorginstituut Nederland, consultversie 24-03-2026) woordelijk; de kop van die preparaattekst luidt “Geneesmiddel antipsychotica, atypische N05AH03”. De onderkoppen I.m.-injectievloeistof (Zyprexa) en I.m.-suspensie voor injectie met gereguleerde afgifte (Zypadhera) met hun eigen regels — snelle controle van agitatie en verstoord gedrag, en onderhoudsbehandeling na stabilisatie — betreffen andere toedieningsvormen dan het verankerde orale tabletblok en zijn op deze pagina niet overgenomen; de Offlabel-regel over preventie van misselijkheid en braken bij chemotherapie is evenmin als toepassing opgenomen. Hetzelfde EMA-document bevat naast de tabletten ook een SmPC-blok “ZYPREXA 10 mg poeder voor oplossing voor injectie.” met eigen bijsluiter; alleen de omhulde tabletten dienen op deze pagina als identiteitsanker. De preparaattekst toont bij Samenstelling meerdere merken bij verschillende rechtsvormen, waaronder de houder van het injectiedossier Zypadhera; houders- en bedrijfsgegevens op deze pagina volgen uitsluitend uit rubriek 7 van het ankerdocument, en de datum van eerste verlening hierboven dateert het centrale dossier (27 september 1996, nummer EU/1/96/022). De omschrijvingen van werking op deze pagina komen van de preparaattekst, van de publieksinformatie van apotheek.nl (KNMP, laatst bijgewerkt op 19-05-2026) en van de rubrieken 4.1 en 5.1 en de bijsluiter van het EMA-document; de twee Nederlandstalige informatievlakken worden hier alleen voor de richting van de werking en de geneesmiddelgroep gebruikt — merk-, vergunnings- en houdersgegevens komen uitsluitend uit het hierboven geciteerde EMA-productdocument. Raadpleeg voor dosering altijd de bijsluiter en het voorschrift van de eigen behandelaar. Deze pagina is informatie, geen medisch advies.
Deze pagina beschrijft de werking en de goedgekeurde toepassingen; ze is geen vervanging van rubriek 4 (Waarschuwingen en voorzorgen) en de bijsluiter. Overleg vóór wijziging of stopzetting met uw arts of apotheker.
Hoe het werkt
Legt uit wat het middel in het lichaam doet; niet over dosering, bijwerkingen of veiligheid.
Een analogie
Olanzapine dempt verschillende boodschappersystemen in de hersenen tegelijk, met name dopamine en serotonine. Daardoor nemen wanen en hallucinaties af, daalt de onrust en kan een manische episode tot bedaren komen; aansluitend helpt het middel een nieuwe episode bij een bipolaire stoornis te voorkomen.
In eenvoudige termen
ZYPREXA bevat de werkzame stof olanzapine. ZYPREXA behoort tot een groep van geneesmiddelen die antipsychotica wordt genoemd. Olanzapine remt wanen (u gelooft of denkt dingen die niet kloppen) en hallucinaties (u ziet, voelt of hoort dingen die er niet zijn). Bij depressie zorgt het dat het medicijn tegen depressie sterker werkt.
In de diepte
De Nederlandse SmPC van Zyprexa-tabletten (rubriek 4.1) formuleert: “Olanzapine is bestemd voor de behandeling van schizofrenie.” en “Olanzapine is bestemd voor de behandeling van matig tot ernstige manische episode.” Over de receptorgrondslag zegt rubriek 5.1 van hetzelfde document: “In preklinische onderzoeken vertoonde olanzapine een reeks van receptoraffiniteiten (Ki; < 100 nM) voor serotonine 5HT2A/2C-, 5HT3- en 5HT6-receptoren, dopamine D1-, D2-, D3-, D4- en D5-receptoren, cholinerge muscarinereceptoren (M1-M5), α1-adrenerge receptoren en histamine H1-receptoren.” De groepsbepaling van de preparaattekst: “olanzapine hoort bij de groep antipsychotica, atypische”. De kinetische gegevens aldaar: “T max oraal 5–8 uur; i.m. 15–45 min.” en “T 1/2el oraal, i.m.: 30 uur, bij gestoorde leverfunctie en hoge leeftijd tot 50 uur; i.m. met gereguleerde afgifte 30 dagen.” De SmPC van het ankerdocument noemt als samenstelling, voor de zes sterkten van 2,5 tot en met 20 mg, de regels “Elke omhulde tablet bevat 2,5 mg olanzapine.” en “Elke omhulde tablet bevat 20 mg olanzapine.”
Bekijk het in beweging
Schematische animatie van het mechanisme — vereenvoudigd voor de duidelijkheid, niet op schaal.
Olanzapine dempt verschillende boodschappersystemen in de hersenen
- ZYPREXA behoort tot een groep van geneesmiddelen die antipsychotica wordt genoemd.
- Olanzapine remt wanen (u gelooft of denkt dingen die niet kloppen) en hallucinaties (u ziet, voelt of hoort dingen die er niet zijn).
- Daardoor nemen wanen en hallucinaties af, daalt de onrust en kan een manische episode tot bedaren komen; aansluitend helpt het middel een nieuwe episode bij een bipolaire stoornis te voorkomen.
- Bij depressie zorgt het dat het medicijn tegen depressie sterker werkt.
Doelwit: Serotonine- en dopaminereceptoren
Olanzapine is een antipsychoticum, een middel tegen manie en een stemmingsstabilisator dat een breed farmacologisch profiel vertoont in een aantal receptorsystemen.
Goedgekeurde toepassingen
Goedgekeurde toepassingen verschillen per land en veranderen in de tijd. Volg altijd de lokale productinformatie.
Goedgekeurde toepassingen in Netherlands
Zorginstituut Nederland (Farmacotherapeutisch Kompas)- Schizofrenie;
- Matige tot ernstige manische episode;
- Ter preventie van een recidief bij patiënten met bipolaire stoornis, wiens manische episode heeft gereageerd op olanzapine.
Officiële bronnen
De uitspraken op deze pagina zijn herleidbaar naar deze documenten.
- EMA: Zyprexa, omhulde tabletten — Samenvatting van de productkenmerken en bijsluiter (Nederlandse versie)
Europees Geneesmiddelenbureau (EMA)
- Farmacotherapeutisch Kompas: preparaattekst olanzapine (Zorginstituut Nederland)
Zorginstituut Nederland
Deze pagina legt uit hoe een geneesmiddel werkt – dat vervangt de bijsluiter niet. Wat voor jouw situatie geldt, staat in die bijsluiter; vraag het gerust aan je apotheker.
MedUnfold biedt educatieve content en is geen medisch advies. Volg altijd de lokale productinformatie en je zorgverlener.