Nitrofurantoïne
Nitrofurantoïne is een antibioticum. Het werkt tegen infecties met bacteriën. Nitrofurantoïne doodt bacteriën die blaasontsteking veroorzaken. Het werkt binnen een paar uur na inname. Deze pagina is verankerd aan het merkproduct Furadantine MC 50 mg, capsules, een oraal antibioticum voor infecties van de urinewegen.
De officiële productinformatie over nitrofurantoïne in Nederland staat in de Geneesmiddeleninformatiebank van het CBG. Deze pagina is verankerd aan de productpagina van het merkproduct “Furadantine MC 50 mg, capsules”: registratienummer “RVG 05748”, “Datum verstrekking handelsvergunning: 28 mei 1969” en “Handelsvergunninghouder: Amdipharm Limited”. De werkzame stof wordt daar gegeven als “NITROFURANTOINE 0-WATER 50 mg/stuk” met ATC-code “J01XE01 - Nitrofurantoin”; de farmaceutische vorm is “Capsule, hard” met “Toedieningsweg: Oraal gebruik”. De status van het product is “GOEDGEKEURD” met “Verkrijgbaarheid: Uitsluitend recept”. In de patiëntinformatie op dezelfde pagina staat: “Dit medicijn behoort tot de groep van de nitrofuranen. De werkzame stof in dit medicijn doodt de meeste bacteriën die urineweginfecties veroorzaken.” en “Dit medicijn wordt gebruikt voor het behandelen van acute (= plots optredende) infecties van de urinewegen.” Over de preventieve toepassing zegt dezelfde rubriek: “Dit medicijn wordt ook preventief voorgeschreven om infecties te voorkomen, bijvoorbeeld wanneer een blaascatheter wordt ingebracht of een operatie aan de urinewegen moet worden uitgevoerd.” Op dit productvlak staat geen herzieningsregel van de SmPC-tekst; er wordt daarom geen revisiedatum geciteerd.
De lijst met toepassingen volgt de rubriek Indicaties van de preparaattekst nitrofurantoïne in het Farmacotherapeutisch Kompas (Zorginstituut Nederland, consultversie 14-07-2026) woordelijk; die rubriek bevat drie regels en geen Offlabel-regels. De kop van die preparaattekst luidt “Geneesmiddel antibacteriële middelen, overige J01XE01”. De preparaattekst toont bij Samenstelling meerdere handelsnamen bij verschillende rechtsvormen, een apotheekbereide suspensie en parallelle sterkten met eigen registraties; voor de handelsnaam Furadantine mc toont dat vlak een andere rechtsvorm dan de hierboven geciteerde CBG-pagina, en bedrijfsgegevens komen op deze pagina uitsluitend uit die CBG-pagina. De rubrieken Advies en Doseringen zijn niet overgenomen. De omschrijvingen van werking op deze pagina komen van dezelfde preparaattekst en van de publieksinformatie van apotheek.nl (KNMP, laatst bijgewerkt op 02-07-2025); beide informatievlakken worden hier alleen voor de richting van de werking en de geneesmiddelgroep gebruikt — merk-, vergunnings- en fabrieksgegevens komen uitsluitend uit de hierboven geciteerde CBG-productpagina. Raadpleeg voor dosering altijd de bijsluiter en het voorschrift van de eigen behandelaar. Deze pagina is informatie, geen medisch advies.
Deze pagina beschrijft de werking en de goedgekeurde toepassingen; ze is geen vervanging van rubriek 4 (Waarschuwingen en voorzorgen) en de bijsluiter. Overleg vóór wijziging of stopzetting met uw arts of apotheker.
Hoe het werkt
Legt uit wat het middel in het lichaam doet; niet over dosering, bijwerkingen of veiligheid.
Een analogie
Nitrofurantoïne wordt pas actief binnen de bacteriële cel zelf: de omgezette stoffen verstoren de energiehuishouding en de eiwitproductie van de bacterie, waardoor die afsterft. Omdat de werkzame concentratie vooral in de urine ontstaat, werkt het middel gericht in de lagere urinewegen.
In eenvoudige termen
Dit medicijn behoort tot de groep van de nitrofuranen. De werkzame stof in dit medicijn doodt de meeste bacteriën die urineweginfecties veroorzaken. Er zijn 2 vormen van nitrofurantoïne: een langwerkende vorm en een gewone vorm. De langwerkende nitrofurantoïne werkt 12 uur. De gewone nitrofurantoïne werkt 6 uur.
In de diepte
De preparaattekst (rubriek Eigenschappen) formuleert: “Nitrofurantoïne behoort tot de nitrofuranen. Het wordt in de bacteriële cel gereduceerd tot reactieve tussenproducten. Deze remmen een aantal enzymen die een rol spelen in het energiemetabolisme van de bacterie, zoals de Krebs-cyclus. Hierdoor onderbreken ze de energieaanvoer die nodig is voor normale groei en instandhouding van de bacterie. Ook binden tussenproducten zich op diverse plaatsen van de ribosomen, wat leidt tot een verstoring van de bacteriële eiwitsynthese.” En aldaar over de werkzame plek: “Therapeutisch actieve concentraties worden alleen bereikt in de urine; de meeste activiteit is in zure urine, bij een pH van > 8 gaat het grootste deel van de antibacteriële activiteit verloren.” De groepsbepaling aldaar: “nitrofurantoïne hoort bij de groep antibacteriële middelen, overige”. De kinetische gegevens van de preparaattekst: “Resorptie snel en goed in het bovenste gedeelte van de dunne darm. Voedsel en melk vergroten de biologische beschikbaarheid.” en “T max in de urine na ca. 4 uur; in plasma worden geen antimicrobiële concentraties bereikt.” De GIB-productpagina noemt als werkzame stof “NITROFURANTOINE 0-WATER 50 mg/stuk” met als farmaceutische vorm “Capsule, hard” en als toedieningsweg “Oraal gebruik”.
Bekijk het in beweging
Schematische animatie van het mechanisme — vereenvoudigd voor de duidelijkheid, niet op schaal.
Tussenproducten verstoren de energie en de eiwitproductie
- Dit medicijn behoort tot de groep van de nitrofuranen.
- Het wordt in de bacteriële cel gereduceerd tot reactieve tussenproducten.
- Deze remmen een aantal enzymen die een rol spelen in het energiemetabolisme van de bacterie, zoals de Krebs-cyclus.
- Ook binden tussenproducten zich op diverse plaatsen van de ribosomen, wat leidt tot een verstoring van de bacteriële eiwitsynthese.” En aldaar over de werkzame plek: “Therapeutisch actieve concentraties worden alleen bereikt in de urine; de meeste activiteit is in zure urine, bij een pH van > 8 gaat het grootste deel van de antibacteriële activiteit verloren.” De groepsbepaling aldaar: “nitrofurantoïne hoort bij de groep antibacteriële middelen, overige”.
Doelwit: Bacterieel energiemetabolisme en eiwitsynthese
Nitrofurantoïne behoort tot de nitrofuranen. Het wordt in de bacteriële cel gereduceerd tot reactieve tussenproducten.
Goedgekeurde toepassingen
Goedgekeurde toepassingen verschillen per land en veranderen in de tijd. Volg altijd de lokale productinformatie.
Goedgekeurde toepassingen in Netherlands
Zorginstituut Nederland (Farmacotherapeutisch Kompas)- Acute lage-urineweginfectie, veroorzaakt door micro-organismen die gevoelig zijn voor nitrofurantoïne;
- Kortdurende profylaxe bij transurethrale ingrepen (katheterisatie, cystoscopie en verblijfskatheter) of na operatieve ingrepen aan de urinewegen;
- Langdurige behandeling van lage-urineweginfecties tot 6 maanden (soms langer); alleen als er geen geschikt alternatief is.
Officiële bronnen
De uitspraken op deze pagina zijn herleidbaar naar deze documenten.
- Geneesmiddeleninformatiebank (CBG): productinformatie Furadantine MC 50 mg, capsules (RVG 05748)
College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG)
- Farmacotherapeutisch Kompas: preparaattekst nitrofurantoïne (Zorginstituut Nederland)
Zorginstituut Nederland
Deze pagina legt uit hoe een geneesmiddel werkt – dat vervangt de bijsluiter niet. Wat voor jouw situatie geldt, staat in die bijsluiter; vraag het gerust aan je apotheker.
MedUnfold biedt educatieve content en is geen medisch advies. Volg altijd de lokale productinformatie en je zorgverlener.