Metformine
Metformine is een bloedsuikerverlager uit de groep van de biguaniden; bij type-2-diabetes zonder zeer hoog risico op hart- en vaatziekten is metformine volgens het Farmacotherapeutisch Kompas de eerste keuze bij de medicamenteuze behandeling. Het verlaagt de bloedsuiker vooral door de lever en spieren gevoeliger te maken voor insuline.
De werkzame stof op deze pagina is metformine. De preparaattekst in het Farmacotherapeutisch Kompas draagt de kop “Geneesmiddel biguaniden A10BA02” en noemt bij Samenstelling “Metformine (hydrochloride)”. Op apotheek.nl staat: “Het behoort tot de biguaniden” en “Metformine verbetert de gevoeligheid van de lever en de spieren voor insuline”.
De lijst met toepassingen volgt de rubriek Indicaties van de preparaattekst metformine in het Farmacotherapeutisch Kompas (Zorginstituut Nederland) woordelijk. De FK-tekst vermeldt daarnaast één offlabel-regel, over polyendocrien metabool ovarium syndroom (PMOS); die regel is buiten de lijst met toepassingen gelaten. De omschrijvingen van werking op deze pagina komen van dezelfde preparaattekst en van de publieksinformatie van apotheek.nl (KNMP). De rubrieken Advies en Doseringen van de preparaattekst zijn niet overgenomen. Raadpleeg voor dosering altijd de bijsluiter en het voorschrift van de eigen behandelaar. Deze pagina is informatie, geen medisch advies.
Deze pagina beschrijft de werking en de goedgekeurde toepassingen; ze is geen vervanging van rubriek 4 (Waarschuwingen en voorzorgen) en de bijsluiter. Overleg vóór wijziging of stopzetting met uw arts of apotheker.
Hoe het werkt
Legt uit wat het middel in het lichaam doet; niet over dosering, bijwerkingen of veiligheid.
Een analogie
Bij type-2-diabetes staat de celdeur van lever en spieren half dicht: insuline klopt, maar glucose komt er niet naar binnen. Metformine drukt die deur verder open, zodat het hormoon wérk doet en de bloedsuiker daalt.
In eenvoudige termen
Metformine verbetert de gevoeligheid van de lever en de spieren voor insuline. Hierdoor wordt meer glucose in de lever en spieren opgeslagen en verdwijnt het teveel aan glucose uit het bloed. Bovendien remt metformine de eetlust en vermindert het de opname van glucose uit de darmen. Metformine veroorzaakt volgens apotheek.nl op zichzelf geen gevaarlijke daling van de bloedsuiker (hypo); gebruikt u metformine samen met een ander geneesmiddel, dan heeft u wél kans op een hypo.
In de diepte
Het Farmacotherapeutisch Kompas (rubriek Eigenschappen) formuleert: “Oraal bloedglucoseverlagend middel, behorend tot de biguaniden. Het kan volgens drie mechanismen werken: vermindering van de glucoseproductie in de lever; toename van de insulinegevoeligheid van perifere weefsels (met name spieren, adipocyten), waardoor glucoseopname en -gebruik toeneemt; verandering van het glucosemetabolisme in de darm: verhoging van glucoseopname uit het bloed en afname van de absorptie uit voedsel.” De rubriek Kinetische gegevens van het Kompas noemt: “T max ca. 2½ uur (gewone tablet); ca. 7 uur (tablet met gereguleerde afgifte).” Over de tijdslijn en de lange termijn zegt apotheek.nl: “Het werkt binnen één tot drie uur, waarna de werking vijf tot zes uur kan aanhouden.” en “Op de lange termijn zult u dan minder kans hebben op oogschade, nierproblemen, slecht genezende wonden, zenuwpijn, beroertes en hartklachten.”
Bekijk het in beweging
Schematische animatie van het mechanisme — vereenvoudigd voor de duidelijkheid, niet op schaal.
Metformine is een bloedsuikerverlager uit de groep van de biguaniden
- Bij type-2-diabetes staat de celdeur van lever en spieren half dicht: insuline klopt, maar glucose komt er niet naar binnen.
- Metformine drukt die deur verder open, zodat het hormoon wérk doet en de bloedsuiger daalt.
- Metformine verbetert de gevoeligheid van de lever en de spieren voor insuline.
- Hierdoor wordt meer glucose in de lever en spieren opgeslagen en verdwijnt het teveel aan glucose uit het bloed.
Doelwit: Gevoeligheid van lever en spieren voor insuline
Bij type-2-diabetes reageren lever en spieren minder goed op insuline, waardoor er te veel glucose in het bloed achterblijft. Metformine maakt ze weer gevoeliger voor insuline.
Goedgekeurde toepassingen
Goedgekeurde toepassingen verschillen per land en veranderen in de tijd. Volg altijd de lokale productinformatie.
Goedgekeurde toepassingen in Netherlands
Zorginstituut Nederland (Farmacotherapeutisch Kompas)- Diabetes mellitus type 2, met name bij overgewicht, indien met dieet en lichaamsbeweging alléén onvoldoende resultaat wordt verkregen:
- Bij volwassenen: als monotherapie of in combinatie met andere bloedglucoseverlagende middelen of insuline;
- Bij kinderen ≥ 10 jaar en adolescenten: als monotherapie of in combinatie met insuline.
Officiële bronnen
De uitspraken op deze pagina zijn herleidbaar naar deze documenten.
- Farmacotherapeutisch Kompas: preparaattekst metformine (Zorginstituut Nederland)
Zorginstituut Nederland
Deze pagina legt uit hoe een geneesmiddel werkt – dat vervangt de bijsluiter niet. Wat voor jouw situatie geldt, staat in die bijsluiter; vraag het gerust aan je apotheker.
MedUnfold biedt educatieve content en is geen medisch advies. Volg altijd de lokale productinformatie en je zorgverlener.