Aripiprazol
ABILIFY bevat de werkzame stof aripiprazol en behoort tot een groep geneesmiddelen die antipsychotica worden genoemd. Bij volwassenen voorkomt het tevens dat deze aandoening terugkeert bij patiënten die voorheen reageerden op de behandeling met ABILIFY.
De hoofdkern van deze pagina is de Nederlandse productinformatie van ABILIFY (aripiprazol) op de site van het EMA — SmPC en bijsluiter van het gecentraliseerde geneesmiddel met vergunningsnummer EU/1/04/276. Rubriek 7 van de SmPC noemt als houder van de vergunning: “Otsuka Pharmaceutical Netherlands B.V.” Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt bij Samenstelling het merk “Abilify Otsuka Pharmaceutical Netherlands BV” (tablet, sterkte “10 mg, 15 mg, 30 mg”) en daarnaast “Abilify Maintena Lundbeck bv”. Op apotheek.nl staat dat aripiprazol “sinds 2002 internationaal op de markt” is; deze pagina beschrijft ABILIFY zoals gedocumenteerd in de geciteerde Nederlandse productinformatie, het Kompas en apotheek.nl.
Toepassingen en werking op deze pagina zijn ontleend aan de Nederlandse SmPC en bijsluiter van ABILIFY op de EMA-site, en voor de kinetiek aan de preparaattekst van Zorginstituut Nederland (Farmacotherapeutisch Kompas, consultversie 16-06-2026) en de publieksinformatie van apotheek.nl (uitgave van de KNMP, laatst bijgewerkt op 23-04-2026). De lijst met toepassingen volgt rubriek 4.1 van de SmPC voor de tabletten en de orale suspensie woordelijk; de in de Kompastekst gescheiden injectie- en depotvormen staan buiten deze lijst. De rubrieken Doseringen en Advies zijn niet overgenomen. Raadpleeg voor dosering altijd de bijsluiter en het voorschrift van de eigen behandelaar. Deze pagina is informatie, geen medisch advies.
Deze pagina beschrijft de werking en de goedgekeurde toepassingen; ze is geen vervanging van rubriek 4 (Waarschuwingen en voorzorgen) en de bijsluiter. Overleg vóór wijziging of stopzetting met uw arts of apotheker: apotheek.nl noemt bij een psychose hetzelfde bestek: “Een tablet werkt binnen een paar uur. Een injectie binnen 1 uur. De werkingsduur van 1 dosis is ongeveer 24 uur.”
Hoe het werkt
Legt uit wat het middel in het lichaam doet; niet over dosering, bijwerkingen of veiligheid.
Een analogie
Aripiprazol blokkeert dopamine niet simpelweg: het remt waar de activiteit te hoog is en steunt waar ze te laag is. “Aripiprazol vertoont in diermodellen van dopaminerge hyperactiviteit antagonistische eigenschappen en in diermodellen van dopaminerge hypoactiviteit agonistische eigenschappen”, zoals de SmPC het werkingsmechanisme beschrijft.
In eenvoudige termen
ABILIFY bevat de werkzame stof aripiprazol en behoort tot een groep geneesmiddelen die antipsychotica worden genoemd. Het wordt gebruikt voor de behandeling van volwassenen en jongeren vanaf de leeftijd van 15 jaar en ouder die lijden aan een aandoening die wordt gekenmerkt door verschijnselen als het horen, zien of voelen van dingen die er niet zijn, achterdochtigheid, onjuiste veronderstellingen, onsamenhangende spraak en gedrag, en onverschilligheid. ABILIFY wordt gebruikt voor de behandeling van volwassenen en jongeren vanaf de leeftijd van 13 jaar en ouder die lijden aan een aandoening met kenmerken zoals: het gevoel “high” te zijn, excessief energiek zijn, minder slaap nodig hebben dan normaal, erg snel praten met vluchtige gedachten en soms ernstig prikkelbaar.
In de diepte
De Nederlandse SmPC (rubriek 5.1, Werkingsmechanisme) geeft: “Verondersteld wordt dat de werkzaamheid van aripiprazol bij schizofrenie en bipolaire I stoornis wordt gemedieerd door een combinatie van partieel agonisme op de dopamine D2 en serotonine 5-HT1A receptoren en antagonisme van serotonine 5-HT2A receptoren. Aripiprazol vertoont in diermodellen van dopaminerge hyperactiviteit antagonistische eigenschappen en in diermodellen van dopaminerge hypoactiviteit agonistische eigenschappen. Aripiprazol vertoont in vitro hoge bindingsaffiniteit voor dopamine D2 en D3, serotonine 5-HT1A en 5-HT2A receptoren en gemiddelde affiniteit voor dopamine D4, serotonine 5-HT2C en 5-HT7, alpha1 adrenerge en histamine H1 receptoren. Aripiprazol vertoont ook een gemiddelde bindingsaffiniteit voor de serotonine heropname locatie en geen merkbare affiniteit voor muscarine receptoren. Interactie met andere receptoren dan dopamine en serotonine subtypen kan enkele van de overige klinische effecten van aripiprazol verklaren.” Het Farmacotherapeutisch Kompas geeft als kinetiek: F 87% (oraal). T max 3–5 uur (oraal); 1–3 uur (i.m. directe afgifte), 5-7 dagen ('Maintena'). Eiwitbinding > 99%. T 1/2el ca. 75 uur bij normal metabolisers van CYP2D6; ca. 146 uur bij poor metabolisers van CYP2D6 (oraal, i.m. directe afgifte).
Bekijk het in beweging
Schematische animatie van het mechanisme — vereenvoudigd voor de duidelijkheid, niet op schaal.
Hoe antipsychotica werken via dopamine en serotonine
- In de hersenen brengen chemische boodschappers zoals dopamine en serotonine signalen over via receptoren.
- De middelen grijpen aan op meerdere typen receptoren, elk met eigen affiniteit.
- Vooral de overmatige dopamine-activiteit wordt geremd; waar activiteit te laag is, wordt bijgestaan.
- Hierdoor nemen psychotische klachten en onrust af en kan het gedrag stabiliseren.
Doelwit: Dopamine- en serotonine-receptoren (D2/D3, 5-HT1A/5-HT2A)
Verondersteld wordt dat de werkzaamheid van aripiprazol bij schizofrenie en bipolaire I stoornis wordt gemedieerd door een combinatie van partieel agonisme op de dopamine D2 en serotonine 5-HT1A receptoren en antagonisme van serotonine 5-HT2A receptoren.
Goedgekeurde toepassingen
Goedgekeurde toepassingen verschillen per land en veranderen in de tijd. Volg altijd de lokale productinformatie.
Goedgekeurde toepassingen in European Union
EMA- ABILIFY is geïndiceerd voor de behandeling van schizofrenie bij volwassenen en jongeren met een leeftijd van 15 jaar en ouder.
- ABILIFY is geïndiceerd voor de behandeling van matige tot ernstige manische episodes bij een bipolaire I stoornis en voor de preventie van een nieuwe manische episode bij volwassenen die voorheen voornamelijk manische episodes hadden en bij wie deze manische episodes reageerden op de behandeling met aripiprazol (zie rubriek 5.1).
- ABILIFY is geïndiceerd voor de behandeling gedurende maximaal 12 weken van matige tot ernstige manische episodes in bipolaire I stoornis bij jongeren met een leeftijd van 13 jaar en ouder (zie rubriek 5.1).
Officiële bronnen
De uitspraken op deze pagina zijn herleidbaar naar deze documenten.
- EMA: Nederlandse productinformatie (SmPC en bijsluiter) ABILIFY (aripiprazol), gecentraliseerde vergunning EU/1/04/276
Europees Geneesmiddelenbureau (EMA)
- Farmacotherapeutisch Kompas: preparaattekst aripiprazol (Zorginstituut Nederland)
Zorginstituut Nederland
Deze pagina legt uit hoe een geneesmiddel werkt – dat vervangt de bijsluiter niet. Wat voor jouw situatie geldt, staat in die bijsluiter; vraag het gerust aan je apotheker.
MedUnfold biedt educatieve content en is geen medisch advies. Volg altijd de lokale productinformatie en je zorgverlener.