Allopurinol
Allopurinol hoort bij de groep xanthine-oxidaseremmers. Allopurinol zorgt voor minder urinezuur in uw bloed en wordt gebruikt om jicht en nierstenen te voorkomen, ook bij mensen die door kanker of stofwisselingsziekten te veel urinezuur in het bloed hebben.
De officiële productinformatie over allopurinol in Nederland staat in de Geneesmiddeleninformatiebank van het CBG. Deze pagina is verankerd aan de productpagina van het merkproduct “Zyloric 100, tabletten 100 mg”: registratienummer “RVG 05431”, “Datum verstrekking handelsvergunning: 20 maart 1968” en “Handelsvergunninghouder: Aspen Pharma Trading Limited”. De werkzame stof wordt daar gegeven als “ALLOPURINOL 100 mg/stuk” en de status van het product is “GOEDGEKEURD” met “Verkrijgbaarheid: Uitsluitend recept”. In de patiëntinformatie op dezelfde pagina staat: “De werkzame stof in Zyloric tabletten is allopurinol” en “Allopurinol behoort tot een groep van medicijnen die enzymremmers wordt genoemd”. Over de revisiestatus van de vakinhoud vermeldt de pagina: “Laatste gedeeltelijke wijziging betreft de rubrieken 4.4, 4.5 en 4.8: 16 december 2024”.
De lijst met toepassingen volgt de rubriek Indicaties van de preparaattekst allopurinol in het Farmacotherapeutisch Kompas (Zorginstituut Nederland, consultversie 18-05-2026) woordelijk, inclusief de hiërarchie van die rubriek (hoofdregels met ingesprongen deellijnen); de kop van die preparaattekst luidt “Geneesmiddel xanthine-oxidaseremmers M04AA01”. De rubrieken Advies en Doseringen van de preparaattekst zijn niet overgenomen. De omschrijvingen van werking op deze pagina komen van dezelfde preparaattekst en van de publieksinformatie van apotheek.nl (KNMP, laatst bijgewerkt op 28-07-2026); beide informatievlakken worden hier alleen voor de richting van de werking en de geneesmiddelgroep gebruikt — merk-, vergunnings- en fabrieksgegevens komen uitsluitend uit de hierboven geciteerde CBG-productpagina. Raadpleeg voor dosering altijd de bijsluiter en het voorschrift van de eigen behandelaar. Deze pagina is informatie, geen medisch advies.
Deze pagina beschrijft de werking en de goedgekeurde toepassingen; ze is geen vervanging van rubriek 4 (Waarschuwingen en voorzorgen) en de bijsluiter. Overleg vóór wijziging of stopzetting met uw arts of apotheker.
Hoe het werkt
Legt uit wat het middel in het lichaam doet; niet over dosering, bijwerkingen of veiligheid.
Een analogie
Allopurinol voorkomt dat het lichaam purine verandert in urinezuur. Purine komt voor in bepaalde voedingsmiddelen, maar het lichaam maakt het ook zelf aan. Hierdoor verlaagt allopurinol de hoeveelheid urinezuur in het bloed. Door te veel urinezuur ontstaan kristallen in gewrichten (jicht) en nieren (nierstenen).
In eenvoudige termen
De werkzame stof in Zyloric tabletten is allopurinol. Allopurinol behoort tot een groep van medicijnen die enzymremmers wordt genoemd. Deze middelen zijn werkzaam bij het onder controle krijgen van de snelheid waarmee bepaalde chemische veranderingen in het lichaam optreden. Allopurinol zorgt voor minder urinezuur in uw bloed om jicht en nierstenen te voorkomen, ook bij mensen met kanker of stofwisselingsziekten die te veel urinezuur in het bloed hebben.
In de diepte
Het Farmacotherapeutisch Kompas (rubriek Eigenschappen) formuleert: “Allopurinol is een xanthine-oxidaseremmer. Allopurinol en zijn belangrijkste metaboliet oxipurinol verlagen de concentratie urinezuur in het plasma en de urine door remming van xanthine-oxidase, het enzym dat de oxidatie van hypoxanthine tot xanthine en van xanthine tot urinezuur katalyseert.” De groepsbepaling aldaar: “allopurinol hoort bij de groep xanthine-oxidaseremmers”. De kinetische gegevens van de preparaattekst: “Resorptie oraal snel voor 80%”, “F 67–90%”, “T max allopurinol 1,5 uur, oxipurinol 3–5 uur” en “T 1/2el 0,5–2 uur (allopurinol), 13–30 uur (oxipurinol, tot 70 uur bij een laag purinegehalte in het dieet)”. De GIB-productpagina geeft de sterkte als “ALLOPURINOL 100 mg/stuk” met “Farmaceutische vorm: Tablet” en “Toedieningsweg: Oraal gebruik”.
Bekijk het in beweging
Schematische animatie van het mechanisme — vereenvoudigd voor de duidelijkheid, niet op schaal.
Remming van xanthine-oxidase verlaagt de concentratie urinezuur
- Allopurinol voorkomt dat het lichaam purine verandert in urinezuur.
- Hierdoor verlaagt allopurinol de hoeveelheid urinezuur in het bloed.
- Door te veel urinezuur ontstaan kristallen in gewrichten (jicht) en nieren (nierstenen).
- Allopurinol behoort tot een groep van medicijnen die enzymremmers wordt genoemd.
Doelwit: Xanthine-oxidase
Allopurinol is een xanthine-oxidaseremmer. Allopurinol en zijn belangrijkste metaboliet oxipurinol verlagen de concentratie urinezuur in het plasma en de urine door remming van xanthine-oxidase, het enzym dat de oxidatie van hypoxanthine tot xanthine en van xanthine tot urinezuur katalyseert.
Goedgekeurde toepassingen
Goedgekeurde toepassingen verschillen per land en veranderen in de tijd. Volg altijd de lokale productinformatie.
Goedgekeurde toepassingen in Netherlands
Zorginstituut Nederland (Farmacotherapeutisch Kompas)- Alle vormen van hyperurikemie die niet met een dieet onder controle te brengen zijn, inclusief:
- secundaire urikemie van diverse oorsprong;
- klinisch manifeste uitingen van hyperurikemie, in het bijzonder:
- jicht (ter preventie van aanvallen);
- tophi;
- uraatnefropathie;
- urinezuurkristallen; ter oplossing en ter preventie van de vorming/het ontstaan ervan.
- Ter verlaging van de urinezuurspiegel bij neoplastische ziekten, vooral bij leukemie of andere bloedbeeldafwijkingen, waarbij hoge concentraties spontaan ontstaan door de ziekte zelf, of door de (cytotoxische) chemotherapie.
- Ter verlaging van de urinezuurspiegel bij bepaalde enzymstoornissen die kunnen leiden tot overproductie van urinezuur zoals:
- glucose-6-fosfatase-deficiëntie, zoals bij de ziekte Von Gierke;
- hypoxanthine–guaninefosforibosyl–transferase-deficiëntie, zoals bij het syndroom van Lesch-Nyhan;
- adeninefosforibosyltransferase-deficiëntie (met als gevolg 2,8-dihydroxyadenine (2,8-DHA)-nierstenen);
- fosforibosylpyrofosfaatsynthetase-superactiviteit;
- glutathionreductase-deficiëntie;
- glutamaatdehydrogenase-deficiëntie.
- Bij bepaalde nierstenen:
- 2,8-dihydroxyadenine (2,8-DHA)-nierstenen ten gevolge van deficiënte activiteit van adeninefosforibosyltransferase;
- recidiverende samengestelde calciumoxalaatnierstenen in de aanwezigheid van hyperuricosurie, wanneer maatregelen op het gebied van vloeistofinname, dieet (e.d.) alléén, onvoldoende zijn gebleken.
Officiële bronnen
De uitspraken op deze pagina zijn herleidbaar naar deze documenten.
- Geneesmiddeleninformatiebank (CBG): productinformatie Zyloric 100, tabletten 100 mg (RVG 05431)
College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG)
- Farmacotherapeutisch Kompas: preparaattekst allopurinol (Zorginstituut Nederland)
Zorginstituut Nederland
Deze pagina legt uit hoe een geneesmiddel werkt – dat vervangt de bijsluiter niet. Wat voor jouw situatie geldt, staat in die bijsluiter; vraag het gerust aan je apotheker.
MedUnfold biedt educatieve content en is geen medisch advies. Volg altijd de lokale productinformatie en je zorgverlener.